Gözetim altında direnişin estetize edilmesi

HyperFace prototipi, Berlin merkezli Amerikalı tasarımcı Adam Harvey ve NeuroSpeculative AfroFeminism (NSAF) projesi[*] için medya sanat kolektifi Hyphen-Labs tarafından geliştirilen bilgisayarlı bir tekstildir.

İnsanoğlu, bir yandan “gözetimin” kıskacında olurken bir yandan da ilginç eğilimlerle gözetim karşıtı taktiklere başvuruyor. Günümüzde yüz tanıma yazılımlarının gelişimi ile beraber gizlilik ve algı konuları tartışmaya açılmaktadır. Berlin menşeili bir Amerikan tasarımcı olan Adam Harvey, insan vizyonundan ziyade bilgisayara yönelik yeni bir kamuflaj giyim tarzı oluşturmak için çokuluslu multimedya kolektifi Hyphen-Labs ile çalışmalarını sürdürüyor.

Dünyaya bakma şeklimiz, aynı zamanda, onun içinde nasıl kaybolduğumuzu tanımlarken gelişen teknolojik aygıtlar kamuflaj teknolojilerinin gelişmesi ile de paralellik göstermektedir. Tıpkı Birinci Dünya Savaşı’nda, göz kamaştırıcı gemilere boyanmış bozuk geometrik şekillerin, insan gözünü yanıltarak hedefin menzilini, hızını veya yönünü belirlemeyi zorlaştırdığı gibi ya da İkinci Dünya Savaşı’nın Hayalet Ordusunun şişirilebilir tankları ve uçaklarının havadan çekilmiş fotoğraflar aracılığıyla insanları kandırması gibi…

Baskın ve otoriter gücün insan gözünden uzaklaşarak makinelerin görüş algoritmalarına teslim ettiği bir zaman diliminde, insan gibi düşünen ve davranan olarak tanımlanan yapay zekânın son evresi makine öğrenmesidir (Atalay ve Çelik, 2017: 159). Görsellik sınıflandırmaları ise otorite tarafından toplumları yönetilebilir kılmak amacıyla normalleştirilme eğilimi taşır. Mirzoeff (2011), bu durumu “görsellik otoriteyi iktidara diker ve bu ilişkiyi ‘doğal’laştırır” şeklinde açıklar. İktidar ya da otorite tarafından doğallaştırılan bu görselliğin sözde düzeniyle yüzleşmek için sanatçıların “karşı görsellik” projeleri geliştirmeleri gerekebilir. Bir meydan okuma biçimi olarak görülebilecek bu projeler, bireyin yanıltıcı yanıyla ilgilidir. Berlin’deki merkezinde kitlesel gözetim ile ilgili çeşitli projeler yaratan Adam Harvey, HyperFace adlı yeni bir tekstil stratejisi ile şimdi yüz tanımanın yaygın şekilde kullanılmasına karşı mücadele etmek istediğini söylüyor. HyperFace’in deseni, bu yeni makine dünyası için yeni bir kamuflaj şeklidir.

HyperFace prototipi, Berlin merkezli Amerikalı tasarımcı Adam Harvey ve NeuroSpeculative AfroFeminism (NSAF) projesi[*] için medya sanat kolektifi Hyphen-Labs tarafından geliştirilen bilgisayarlı bir tekstildir. Harvey’e göre, “Modayı, kozmetik ürünlerini ve güzellik ekonomisini giriş noktası olarak kullanan proje, gizlilik, şeffaflık, kimlik ve algı konularını aydınlatmaktadır.

HyperFace tekstili üzerindeki siyah-beyaz piksel deseni, insan yüzünün ideal algoritmik gösterimlerinden ve oranlarından üretilmektedir ve “bilgisayar görme algoritmalarını dağıtan sahte yüzler sunarak yüz algılama ve tanıma güven puanını düşürmek” için tasarlanıyor.

Amazon, yakın zamanda fiziksel mağazalarındaki kasada yüz tanıma teknolojisini kullanmaya başladı, Facebook ve Apple da kullanıcılar için fotoğrafları etiketlemek için kullanıyor. Harvey, geçtiğimiz yıl Kaos Haberleşme Kongresi’nde, Hyphen-Labs ile ortaklaşa yarattığı HyperFace projesini tanıtarak “bilgisayar bakışını yönlendirmek için bir algoritma” kullandığını söyledi. Yüz tanıma teknolojisinin mahremiyet için önemli bir tehdit oluşturduğu bu çağda, sanatçı ele aldığı projelerle, bilgisayar vizyonunun bir bireyin rızasıyla elde edilen bilgilerin kullanılmasından endişe duyuyor. Yüz tanıma teknolojisini karıştırmak ve kullanıcıya gizliliği geri vermek için tasarlanmış bir giyim hattı olan bu koleksiyonunun asıl amacı, yüz tanımanın ticari kullanımına karşı savaşmaktır. Tekstilin arkasındaki strateji ise oldukça basit; giyim üzerine rastgele görünen desenler uygulayarak, sırayla bilgisayar sistemlerini ezebilecek binlerce tanınabilir yüzün ortaya çıkmasını sağlamak. Harvey, bu yolla, potansiyel olarak “bir teknolojinin ürkütücülüğü” hakkında farkındalık yaratmayı umuyor.

Direnişin estetize yolu olarak gördüğü yüz tanımanın engellenmesi için kullanılabilecek bir makyaj ve saç şekillendirme yöntemi olan CV Dazzle[**], sanatçı tarafından daha önceden kamusal alanla paylaşılmıştı. Harvey, Hyperface’i bu önceki projenin bir uzantısı olarak görüyor. HyperFace modeli, bu bağlamda, insan gözüne göre bir ağız ya da gözden daha öte grafiksel denklem olan pikselli bir zemindir. “Antroposen Sonrası” estetiğine dayanan bir süsleme olan HyperFace, makinelerin görünüşünü sağladığı bir dünya için yeni bir görsel dil olarak insanoğlunun karşısında sergilenmektedir. Proje, ortaya konulan tasarım yönüyle beraber, dijital çağın yarattığı gözetim mekanizmalarını okunaksız kılarak, post modern ilkel insanı bir nebze de olsa özgürleştirmeye yarayabilir.

___________________________

[*] NeuroSpeculative AfroFeminism, spekülatif ürün tasarımı, sanal gerçeklik ve bilişsel araştırmalar yoluyla günümüzün kısıtlamalarını aşan çok katmanlı olası bir gelecektir (MIT Open Doc. Lab, 2017).

[**] CV Dazzle, modanın otomatik yüz tanımanın ilk adımı olan yüz algılama teknolojisinden kamuflaj olarak nasıl kullanılabileceğini araştırıyor. Adı, bir savaş gemisinin görsel sürekliliğini parçalamak ve yönünü ile boyutunu gizlemek için kübist esinlenen tasarımları kullanan Dazzle adlı bir Dünya Savaşı deniz kamuflajından türetilmiştir (Harvey, 2013).

Kaynakça

ATALAY Muhammet; ÇELİK Enes (2017). Büyük Veri Analizinde Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi Uygulamaları, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt.9, Sayı.22 (s.155-172).

HARVEY, Adam (2013). Face to Anti-Face, The New York Times. Erişim adresi: https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/interactive/2013/12/14/opinion/sunday/20121215_ANTIFACE_OPART.html

MIRZOEFF, Nicholas (2011). The Right to Look: A Counterhistory of Visuality. United States: Duke University Press Books.

MIT, Open Doc. Lab. (2017). NeuroSpeculative AfroFeminism. Erişim Adresi: https://docubase.mit.edu/project/neurospeculative-afrofeminism/

Manifold.Press sitesinde yayınlanmıştır.

CategoriesTeknoloji

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Begin typing your search above and press return to search. Press Esc to cancel.